De kern: zoveel mogelijk goed doen met bewijs
Effectief altruisme is een denkrichting die stelt dat je met je geld en tijd zoveel mogelijk goed zou moeten doen, en dat je daarvoor moet kijken naar bewijs. Niet welk doel het meest aanspreekt, maar welke aanpak aantoonbaar het meeste oplevert per bestede euro. Aanhangers wijzen erop dat sommige interventies vele malen effectiever zijn dan andere, bij hetzelfde bedrag.
Waar het vandaan komt
De beweging ontstond rond filosofen en onderzoekers die vraagtekens zetten bij hoe intuïtief de meeste mensen geven. Organisaties als GiveWell analyseren goede doelen op effectiviteit en publiceren hun bevindingen openbaar. Het idee vond ook in Nederland navolging, vooral bij mensen die geven het liefst zo rationeel mogelijk benaderen.
De belofte
- Meer resultaat per gedoneerde euro
- Keuzes op basis van bewijs
- Minder gevoelig voor reclame en emotie
- Aandacht voor verwaarloosde problemen
De kritiek
- Reduceert complexe situaties tot getallen
- Bevoordeelt wat makkelijk te meten is
- Onderschat lastig meetbaar werk
- Kan afstandelijk en onpersoonlijk voelen
De kritiek nader bekeken
Effectief altruisme heeft veel losgemaakt, ook aan weerstand. Door de nadruk op meetbaarheid komt werk dat zich moeilijk in cijfers laat vatten er bekaaid van af: belangenbehartiging, cultuurverandering, onderwijs op de lange termijn. Critici wijzen er ook op dat het geven zo afstandelijk kan worden dat het gevoel van persoonlijke verbinding verdwijnt, terwijl juist dat gevoel voor veel mensen de reden is om te geven.
Dat maakt de denkrichting niet verkeerd, maar wel onvolledig als enige maatstaf. Zoals bij zoveel benaderingen zit de waarde in de balans.
Effectiviteit en betrokkenheid hoeven geen tegenpolen te zijn. Je kunt je laten leiden door wat je raakt, en tegelijk kritisch kijken naar wat een organisatie waarmaakt.
Benieuwd welk goed doel bij jouw waarden past? Doe de keuzehulp in dertig seconden →
Waarden en effectiviteit: geen tegenstelling
Effectief altruisme kijkt naar effectiviteit. GeefKompas kijkt naar waarden: het matcht een goed doel aan wat jij belangrijk vindt, zonder een oordeel te vellen over welke aanpak objectief het beste is. Dat zijn twee verschillende brillen, en ze sluiten elkaar niet uit.
Je kunt je waarden laten bepalen welk thema je kiest, en vervolgens zelf kritisch kijken of een organisatie op dat terrein doet wat ze belooft. Zo geef je met hart en hoofd tegelijk. Meer daarover lees je in doneren op emotie of impact.
Kort samengevat
Effectief altruisme wil zoveel mogelijk goed doen op basis van bewijs. Dat levert waardevolle inzichten op, maar als enige maatstaf schiet het tekort, omdat het lastig meetbaar werk onderschat en afstandelijk kan voelen. Waarden en effectiviteit zijn geen tegenpolen: je kunt kiezen vanuit wat jou raakt en tegelijk kritisch blijven op wat een organisatie waarmaakt.
Kies vanuit je eigen waarden
De keuzehulp van GeefKompas matcht een goed doel aan wat jij belangrijk vindt. Dertig seconden, geen registratie, geen betaalde rankings.
Doe de gratis keuzehulp